Η λαίλαπα της μαζικής παραγωγής με την εκβιομηχάνιση της χώρας από το τέλος του περασμένου αιώνα σήμανε την παρακμή του χειροποίητου και την κάμψη του παραδοσιακού πολιτισμού,αφού πλέον στην αγορά διοχετεύονταν προΐόντα φτηνά αλλά και τελειότερα από τα χειροποίητα.
Το τέλος της προβιομηχανικής (παραδοσιακής) εποχής επήλθε οριστικά και αμετάκλητα τις δεκαετίες 1950-1960.
…Δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει η παγκόσμια σπουδή των τελευταίων δεκατιών για τη συγκέντρωση έργων τέχνης,κειμηλίων,απλών αντικειμένων και γενικά για την ανάδειξη του τρόπου ζωής του προμηχανικού και πρωτοβιομηχανικού ανθρώπου και η ίδρυση πολυάριθμων μουσείων για την συντήρηση και ανάδειξη ενός πολιτισμού που δυστυχώς εκπνέει. Ολοι συνειδητοποίησαν πως το σήμερα και το αύριο είναι δεμένα με τα περασμένα και η μοίρα του κάθε τόπου είναι τόσο το απώτερο παρελθόν όσο και η πρόσφατη ιστορία και οι ζωντανές μνήμες ,που δυστυχώς,τόσο εύκολα διασκορπίζονται.
Με ευθύνη απέναντι στη νέα γενιά του χωριού ,που θέλει να γνωρίσει το υπόστρωμα πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε ο μηχανικός πολιτισμός και η υψηλή τεχνολογία και με τη πεποίθηση ότι η μακρά ιστορία των Μαγουλιάνων μπορεί να αναβιώσει μέσα από τα ιστορικά και λαογραφικά εκθέματα ενός Μουσείου η Τοπική Κοινότητα των Μαγουλιάνων με τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο των Μαγουλιανιτών της Αθήνας αποφάσισαν την ίδρυση και λειτουργία ενός Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου στο ανακαινισμένο πρόσφατα θαυμάσιο παλιό κτίριο του Δημοτικού Σχολείου .
…Το ξεκίνημα ,πριν λίγους μήνες ,της περισυλλογής και διάσωσης δειγμάτων μιας ζωής,που χάθηκε και αποτυπώθηκε στα αντικείμενα της καθημερινότητας άλλοτε,ήταν ενθουσιαστικό.
Μεγάλοι και μικροί ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των άνω φορέων με μεγάλη προθυμία και αυθορμητισμό.Με τη ψυχή πλημμυρισμένη από τα αισθήματα της νοσταλγίας ενός περασμένου πολιτισμού,που ξετυλίχθηκε στις θαυμάσιες εκκλησίες του χωριού, στα όμορφα πέτρινα ,κεραμοσκεπή σπίτια τους,στις αυλές ,στους κήπους,στα χωράφια,στ’ αμπέλια,στα δάση ,στα μαντριά,στα καμίνια ,στους μύλους καθώς και στα μαγαζιά και τα διάφορα εργαστήρια (μπακάλικα,σιδεράδικα,ξυλουργεία,κουρεία ,τσαγκάρικα.κ.λπ) οι κάτοικοι των Μαγουλιάνων έσπευσαν να δωρήσουν και μάλιστα κάποιοι με ιδιαίτερη γενναιοδωρία ανεκτίμητους θησαυρούς,που κάποτε στα Μαγούλιανα,ήταν μέρος του υλικού πολιτισμού τους.
Η απήχηση ήταν ανέλπιστη.
Ολος ο πολιτιστικός πλούτος μιας μακραίωνης εποχής που κάλυπτε την παραγωγική δραστηριότητα της δύσκολης και βασανιστικής ζωής των αγροτών,γεωργών,κτηνοτρόφων ,υλοτόμων,σιδεράδων,χαλκουργών,ξυλουργών,κεραμοποιών ,τεχνιτών και διαφόρων άλλων επαγγελματιών κι’ εξυπηρέτησε τις βασικές ανάγκες του χωριού (κατοικία,ένδυση ,διατροφή) ,γεωργικά και κτηνοτροφικά εργαλεία και σκεύη ξύλινα ,πήλινα και σιδερένια,κασέλες ,τραπέζια καρέκλες ,μπαούλα ,κλειδιά,κλειδαριές ,καρφιά,κουδούνια μαγειρικά σκεύη , ιστορικά κειμήλια ,ενδυμασίες και δεκάδες άλλα αντικείμενα,που χρησιμοποιήθηκαν και αγαπήθηκαν πολύ ,βγήκαν από τα κατώγια και τις αποθήκες και γέμισαν τις αίθουσες του μουσείου.
Οι ακαταπόνητες και άξιες νοικοκυρές του χωριού,άνοιξαν τις ντουλάπες και τα σεντούκια τους κι’ έβγαλαν πλουμιστά υφαντά , στρωσίδια και κεντήματα και από τα προικιά τους τα ομορφότερα ασπροκέντια για να στολίσουν το κρεββάτι και τους άλλους χώρους του Μουσείου.
Από τους τοίχους των σπιτιών τους ξεκρέμασαν άλλοι αγαπημένα διακοσμητικά αντικείμενα,κειμήλια για να ομορφήνουν τους τοίχους του Μουσείου.Στο Μουσείο προσφέρθηκαν επίσης παλιές φωτογραφίες ,με πρόσωπα και τοπία του χωριού.
Οι αίθουσες φιλοξενούν αντικείμενα καθημερινής χρήσης,που άντεξαν στο χρόνο,αφού οι ιδιοκτήτες τους δεν τα περιφρόνησαν και δεν τα εγκατέλειψαν στα παλαιοπωλεία.
Δεν είναι περίτεχνα και λαμπερά αντικείμενα ,είναι με λιγότερη λάμψη ,φτιαγμένα όμως με τη σοφία αυτοδίδακτων ντόπιων μαστόρων,( τεχνίτες λαϊκούς) με ανυπέρβλητη τέχνη.
Με έντονη δραστηριότητα συνεχίζεται η συλλογή του πολύτιμου λαογραφικού υλικού και η απογραφή αυτού.
Ο καθένας μας έχει χρέος να διασώσει αυτόν τον πολιτισμό και την παράδοση,αξίες μοναδικές και διαχρονικές ,ώστε να μείνουν ζωντανές και να τις κληροδοτήσουμε στους νεότερους
Με μελέτη και μεγάλη φροντίδα γίνεται η λειτουργική διαμόρφωση του Μουσείου ,ταξινομούνται και με μεγάλη προσοχή τοποθετούνται τα μουσειακά αντικείμενα αφού προηγουμένως έχουν απογραφεί.
Σκοπός του μουσείου είναι να παρουσιάσει και να ζωντανέψει τη παλιά κοινωνία με πιστή απεικόνιση του παραδοσιακού τρόπου οργάνωσης της Μαγουλιανίτικης συμπεριφοράς με απόλυτη ευχέρεια πρόσβασης σ’ αυτό
.Το Μουσείο των Μαγουλιάνων θα είναι ο σημαντικότερος πολιτιστικός φορέας , ένας χώρος λατρείας ,μελέτης και έρευνας του ελληνικού πολιτισμού με πληθώρα δραστηριοτήτων και πολυποίκιλες εκδηλώσεις (εκθέσεις,παραστάσεις ,διαλέξεις κ.ά.) , που θα πραγματοποιούνται συνήθως τους θερινούς μήνες.
Ολοι περιμένουμε να ξεναγηθούμε στο πλούσιο πολιτιστικό παρελθόν ,να θαυμάσουμε τα εκθέματα του Μουσείου ενός χώρου,που θάχει ενδιαφέρον για όλους,από όποια περιοχή και αν κατάγονται, αφού ο υλικός ,πνευματικός και κοινωνικός βίος των Μαγουλιανιτών. παρουσιάζει πολλά κοινά στοιχεία με αυτόν των υπόλοιπων Ελλήνων.
Ο ανεκτίμητος πολιτιστικός θησαυρός,που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας και ο οποίος κυριάρχησε στη ζωή του λαού μας για αμέτρητους αιώνες δεν πρέπει να λησμονηθεί.
